METRO (m). É a lonxitude do traxecto percorrido no baleiro pola luz durante un tempo de 1/299 792 458 de segundo. (17ª CGPM, 1983, res. 1)

QUILOGRAMO (kg). É igual á masa do prototipo internacional de quilogramo[3]. (1ª CGPM, 1889; ratificada na 3ª CGPM, 1901, p.70 da acta)

SEGUNDO (s). É a duración de 9 192 631 770 períodos da radiación correspondente á transición entre dous niveis hiperfinos do estado fundamental do átomo de cesio 133. (13ª CGPM, 1967, res. 1)

AMPERE (A). É a intensidade dunha corrente constante que, manténdose entre dous conductores paralelos, rectilíneos, de lonxitude infinita, de sección circular desprezable e situados a unha distancia de 1 m un de outro no baleiro, produciría entre eses conductores unha forza igual a 2´10^-7 newton por metro de lonxitude. (CIPM, 1946, res. 2; aprobada pola 9ª CGPM, 1948)

KELVIN (K). É a fracción 1/273,16 da temperatura termodinámica do punto triple da auga[4]. (13ª CGPM, 1967, res. 4)

MOL (mol). É a cantidade de sustancia dun sistema que contén tantas entidades elementais como átomos hai en 0,012 quilogramos de carbono 12. (14ª CGPM, 1971, res. 3)[5]

CANDELA (cd). É a intensidade luminosa, nunha dirección dada, dunha fonte que emite unha radiación monocromática de frecuencia 540´10¹² hertz e cunha intensidade enerxética na devandita dirección de 1/683 watt por estereorradián. (16ª CGPM, 1979, res. 3)

RADIÁN (rad). É o ángulo plano comprendido entre dous radios dun círculo que, sobre a circunferencia do devandito círculo, interceptan un arco de lonxitude igual á do radio. (Norma internacional ISO 31-I, decembro de 1965)

ESTEREORRADIÁN (sr). É o ángulo sólido que, tendo o seu vértice no centro dunha esfera, intercepta sobre a superficie desta unha área igual á dun cadrado que teña por lado o radio da esfera. (Norma internacional ISO 31-I, decembro de 1965)

1.- Os símbolos dos prefixos que representan valores numéricos maiores ou iguais a 10⁶ escríbense con maiúscula, mentres que as demais se escriben con minúscula.

Exemplos: mega, M; hecto, h.

2.- Todos os nomes dos prefixos do SI se escriben con letra minúscula.

Exemplos: quilo, mega, mili, micro, tera,...

3.- Un prefixo nunca debe ser usado só.

Exemplo: 10⁶ m³ , non Mm³ .

4.- Non se debe deixar espacio entre prefixo e unidade, e deben ser evitados os prefixos compostos.

Exemplos: 1 pF , e non 1 p F ou 1 m m F ; 1 nm , e non 1 mm m .

5.- O agrupamento formado polo símbolo do prefixo unido ó símbolo da unidade enténdese como un novo e inseparable símbolo, que pode ser elevado a potencias positivas ou negativas e ser combinado con outros símbolos de unidades para formar símbolos de unidades compostas. Deste xeito, un expoñente aplícase á unidade como un todo, incluíndo o seu prefixo.

Exemplos: 1 cm³ = (10^{-2 m)3} = 10^{-6 m3} ; 1 cm^-1 = (10^{-2 m)-1} = 10² m^-1 ; 1 ms^-1 = (10^-6 s)^-1 = 10⁶ s^-1 ; 1 V/cm = (1 V)/(10^{-2 m) = 102} V/m; km² significa (km²), área dun cadrado que ten un quilómetro de lado, é dicir, 10⁶ metros cadrados e nunca k(m²), que correspondería a 1000 metros cadrados.

6.- Cando un múltiplo ou submúltiplo dunha unidade se escribe con todas as letras, debe escribirse tamén o prefixo con todas as letras, empezando con minúscula.

Exemplo: megahertz, e non Megahertz ou Mhertz .

7.- O quilogramo é a única unidade asociada a unha magnitude fundamental que, no seu nome e por motivos históricos, contén un prefixo. Os seus múltiplos e submúltiplos fórmanse engadíndolle os prefixos á palabra “gramo”.

Exemplo: 10^{-6 kg = 1 mg = 1 miligramo, e non 1 microquilogramo ou 1} mkg .

8.- Os múltiplos e submúltiplos das unidades de medida deben ser xeralmente escollidos de xeito que os valores numéricos estean entre 1 e 1 000.

Exemplo: 750 km e non 750 000 m .

UNIDADES SI DERIVADAS EXPRESADAS A PARTIR DE UNIDADES BÁSICAS E SUPLEMENTARIAS

mAGNITUDE

UNIDADE

NOME

SÍMBOLO

Superficie

metro cadrado

m²

Volume

metro cúbico

m³

Velocidade

metro por segundo

m/s

Aceleración

metro por segundo cadrado

m/s²

Número de ondas

metro á potencia menos un

m^-1

Masa en volume

quilogramo por metro cúbico

kg/m³

Caudal en volume

metro cúbico por segundo

m³/s

Caudal másico

quilogramo por segundo

kg/s

Velocidade angular

radián por segundo

rad/s

Aceleración angular

radián por segundo cadrado

rad/s²

UNIDADES SI DERIVADAS CON NOMES E SÍMBOLOS ESPECIAIS

MAGNITUDE

UNIDADE

NOME

SÍMBOLO

EXPRESIÓN EN OUTRAS UNIDADES SI

DEFINICIÓN[8]

Frecuencia

hertz

Hz

---

s^-1

Forza

newton

N

---

m kg s^-2

Presión, tensión

pascal

Pa

N m^-2

m^{-1 kg s-2}

Enerxía, traballo [9]

joule

J

N m

m² kg s^-2

Potencia[10]

watt

W

J s^-1

m² kg s^-3

Carga eléctrica[11]

coulomb

C

---

s A

Potencial eléctrico[12]

volt

V

W A^-1

m² kg s^-3 A^-1

Resistencia eléctrica

ohm

W

V A^-1

m² kg s^-3 A^-2

Conductancia eléctrica

siemens

S

A V^-1

m^-2 kg^-1 s³ A²

Capacidade eléctrica

farad

F

C V^-1

m^-2 kg^-1 s⁴ A²

Fluxo magnético[13]

weber

Wb

V s

m² kg s^-2 A^-1

Inducción magnética[14]

tesla

T

Wb m²

kg s^-2 A¹

Inductancia

henry

H

Wb A^-1

m² kg s^-2 A^-2

Fluxo luminoso

lumen

lm

---

cd sr

Iluminancia

lux

lx

lm m^-2

m^-2 cd sr

Actividade [15]

becquerel

Bq

---

s^-1

Dose absorbida[16]

gray

Gy

J kg^-1

m² s^-2

Dose equivalente[17]

sievert

Sv

J kg-1

m² s^-2

EXEMPLOS DE UNIDADES SI DERIVADAS EXPRESADAS A PARTIR DAS QUE TEÑEN NOMES ESPECIAIS

MAGNITUDE

         UNIDADE

NOME

SÍMBOLO

DEFINICIÓN

Viscosidade dinámica

Pascal segundo

Pa s

m^{-1 kg s-1}

Entropía[19]

Joule por kelvin

J/K

m² kg s^-2 K^-1

Capacidade térmica másica[20]

Joule por quilogramo kelvin

J/(kg K)

m² s^-2 K^-1

Conductividade térmica

Watt por metro kelvin

W/(m K)

m kg s^-3 K^-1

Intensidade de campo eléctrico

Volt por metro

V/m

m kg s^-3 A^-1

Intensidade radiante

Watt por estereorradián

W/sr

m² kg s^-3

NOMES E SÍMBOLOS ESPECIAIS DE MÚLTIPLOS E SUBMÚLTIPLOS DECIMAIS DE UNIDADES SI AUTORIZADAS

MAGNITUDE

         UNIDADE

NOME

SÍMBOLO

RELACIÓN

Volume

litro

[21]l ou L

1 l = 1 dm³ = 10^{-3 m3}

Masa

[22]tonelada

t

1 t = 1 Mg = 10³ kg

Presión e tensión

bar

[23]bar

1 bar = 10⁵ Pa

UNIDADES DEFINIDAS A PARTIR DAS UNIDADES SI, PERO QUE NON SON MÚLTIPLOS OU SUBMÚLTIPLOS DECIMAIS DAS DEVANDITAS UNIDADES

MAGNITUDE

         UNIDADE

NOME

SÍMBOLO

RELACIÓN

Ángulo plano

volta*[24]

grao (centesimal ou [25]gon)

grao

minuto de ángulo

segundo de ángulo

gon

º

’

’’

1 volta = 2p rad

1 gon = (p/200) rad

1 º = (p/180) rad

1’ = (p/10 800) rad

1’’ = (p/648 000) rad

Tempo

minuto

hora

día

min

h

d

1 min = 60 s

1 h = 3 600 s

1 d = 86 400 s

UNIDADES EN USO CO SISTEMA INTERNACIONAL CUN VALOR EN UNIDADES SI OBTIDO EXPERIMENTALMENTE

MAGNITUDE

      UNIDADE

NOME

SÍMBOLO

VALOR EN UNIDADES SI

Masa

unidade de masa atómica

u

1 u @ 1,660 540 2·10^{-27 kg}

Enerxía

elecronvolt

eV

1 eV @ 1,602 177 33·10^-19 J

UNIDADES ADMITIDAS UNICAMENTE EN SECTORES DE APLICACIÓN ESPECIALIZADOS[26]

MAGNITUDE

                                             UNIDADE

NOME

SÍMBOLO

VALOR

Potencia dos sistemas ópticos

dioptría

1 dioptría = 1 m^-1

Masa das pedras preciosas

quilate métrico

1 quilate métrico = 2·10^{-4 kg}

Área das superficies agrarias e das fincas

área

a

1 a = 10² m²

Masa lonxitudinal das fibras téxtiles e os fíos

tex

tex

1 tex = 10^{-6 kg m-1}

Presión sanguínea e presión de outros fluídos corporais

milímetro de mercurio

Mm Hg

1 mm Hg = 133 322 Pa

Sección eficaz

barn

b

1 b = 10^{-28 m2}

1.- As unidades SI derivadas defínense de xeito que sexan coherentes coas unidades básicas e suplementarias, é dicir, defínense por expresións alxébricas baixo a forma de productos de potencias das unidades SI básicas e/ou suplementarias cun factor numérico igual a 1. Calquera outra definición máis ou menos explícita non poderá constituír unha verdadeira definición de unidade derivada senón máis ben unha explicación (que, ás veces , pode ser bastante útil) sobre a natureza dunha soa ou de varias magnitudes, das que ela é a unidade de medida.

2.- Varias das unidades SI derivadas exprésanse simplemente a partir das unidades SI básicas e suplementarias. [Exemplos: metro cadrado, metro por segundo,...]. Outras reciben un nome especial e un símbolo particular. [Exemplos: hertz, newton, lumen,...]. Estas, á súa vez, poden usarse para expresar unidades SI derivadas de xeito máis simple que a partir das unidades SI básicas e suplementarias, como máis adiante se verá.

3.- Un mesmo nome de unidade SI pode corresponder a varias magnitudes diferentes, como ás veces se observa nas táboas (m², m³, ...), nas que a enumeración das magnitudes citadas non é limitativa.

Do mesmo xeito, unha unidade SI derivada pode expresarse de varias maneiras equivalentes usando nomes de unidades básicas e suplementarias, ou ben nomes especiais de outras unidades SI derivadas. Neste caso, admítese o emprego preferencial de certas combinacións ou certos nomes especiais para facilitar a distinción entre magnitudes que teñen as mesmas dimensións.

Exemplos: O hertz emprégase para a frecuencia con preferencia ó segundo elevado á potencia menos un.

Para o momento dunha forza é preferible o newton por metro ó joule.

No campo das radiacións ionizantes, para a actividade prefírese o becquerel ó segundo á potencia menos un; e o gray ou o sievert (segundo a magnitude considerada) ó joule por quilogramo.

4.- Non deben combinarse nomes e símbolos cando se fai referencia a unha unidade derivada.

Exemplo: m/s ou metro por segundo, e non metro/s .

5.- Para designar múltiplos e submúltiplos decimais dunha unidade derivada con expresión en forma de fracción, é indiferente unir o prefixo ás unidades que figuran no numerador, no denominador, ou nos dous.

1.- Os símbolos usados para expresar magnitudes físicas deben ser escritos usando unha soa letra do alfabeto latino ou grego, impresa en tipo cursiva (itálico); pero os símbolos para expresar unidades deben escribirse en tipo romano[27] (redondo) e en xeral con minúsculas. [Exemplo: h = 23 m] En casos particulares, o símbolo pode ser modificado por subíndices ou superíndices para significados específicos, ou características adicionais, mediante anotacións entre paréntese situadas detrás do símbolo.

2.- Os nomes das unidades debidos a nomes propios de científicos eminentes deben escribirse con idéntica ortografía cá do nome destes, pero con minúscula inicial. Non deben ser traducidos.

Exemplos: newton, sievert, joule, ampere, coulomb,... en vez de: amperio, culombio, faradio, hercio, julio, ohmio, voltio, watio, weberio...

3.- Os nomes das unidades toman un s no plural salvo que terminen en s, x ou z. En xeral, ó escribir (ou pronunciar) o nome dunha unidade do SI, usaranse as normas da Gramática Española.

4.- Os símbolos das unidades derivadas de nomes propios deben ser escritas coa primeira letra en maiúscula e as demais minúsculas.

Exemplos: newton, N ; pascal, Pa ; metro, m Excepción: o litro, que pode ser representado con maiúscula ou minúscula (l ou L).

5.- O símbolo da unidade escríbese, normalmente, coa primeira letra do nome da unidade.

Exemplo: gramo, g , e non gm; segundo, s , e non seg ou sec. Existen algunhas excepcións: mol , cd , Hz ,...

6.- O símbolo da unidade non debe ser seguido por un punto, e o seu plural non termina en “s”. En xeral, despois dun símbolo non debe escribirse ningún signo de puntuación, salvo por regra de puntuación gramatical, deixando un espacio de separación entre o símbolo e o signo de puntuación.

Exemplo: 3 kg , e non 3 kg. ou 3 kgs.

…un lado de lonxitude 7,1 m .

7.- A palabra “grao” e o seu símbolo (º), non deben ser incluídos cando se fala de temperatura termodinámica, T; é dicir, úsase kelvin ou K e non Kelvin ou ºK. Sen embargo, o símbolo mantense ó falar de temperatura Celsius, t; escríbese graos Celsius ou ºC.

8.- O producto de unidades debe indicarse inserindo un punto a media altura (como símbolo de multiplicación). O punto pode ser suprimido cando non sexa posible a confusión con outro símbolo de unidade, deixando un espacio entre as unidades.

Exemplo: N · m ou N m, nunca mN (que significa milinewton).

9.- O cociente pode ser indicado tanto usando unha barra inclinada como unha barra horizontal ou un expoñente negativo. [Exemplo: m/s,  ou m · s^-1] O que non se permite é o uso repetido da barra inclinada [Exemplos: m/s² en vez de m/s/s ; m kg/(s³ A) en vez de m kg/s³/A].

Para evitar confusións (ou malas interpretacións), cando no denominador aparece máis dunha unidade, deben usarse as parénteses ou expoñentes negativos. [Exemplo: W/(m² K⁴) ou W m^-2 K^-4].

10.- Os nomes das unidades non deben ser mesturados cos signos das operacións matemáticas.

Exemplo: Pódese escribir “metro por segundo”; pero non metro/segundo ou metro segundo^-1.

11.- Cando se escribe completo o producto de dúas unidades, recoméndase o uso do espacio entre elas, pero nunca o uso do punto. É admisible o emprego do guión nestes casos.

Exemplo: Débese escribir newton metro ou newton-metro, pero non newton · metro.

12.- Os números con máis de catro díxitos deben ser separados por un espacio en cada grupo de tres díxitos. Non se debe usar nunca punto ou comas nas separacións, para evitar confusións coas notacións de decimais[28]. [Exemplo: 299 792 458 en vez de 299.792.458 ou 299,792,458]. Esta convención aplícase tamén á dereita da coma nos decimais. [Exemplo: 22,989 8]. Entre os grupos de cifras debe deixarse un espacio en branco igual ou menor ó ocupado por unha cifra, pero maior có que se deixa normalmente entre as cifras.

13.- A separación en grupos non se usa para os números de catro cifras que se refiren a un ano.

14.- O valor numérico e o símbolo da unidade deben estar separados por un espacio, incluso no caso de usalo como un adxectivo. O espacio en branco será eliminado cando se trate dos símbolos das unidades sesaxesimais do ángulo plano.

Exemplo: 35 mm , en vez de 35mm ou 35-mm .

40º 30’ 20’’

15.- Debe poñerse un 0 antes do símbolo (· ou ,) usado como marcador de decimais.

Exemplo: 0.3 J ou 0,3 J en vez de .3 J ou ,3 J .

16.- Sempre que sexa posible, o prefixo dunha unidade debe ser escollido dentro dun intervalo axeitado, normalmente entre 0,1 e 1000.

Exemplo: 250 kN ; 0,6 mA . 

17.- En 1969, a CIPM permitiu o uso dalgunhas unidades importantes que tiñan un uso moi estendido. [Exemplo: a unidade de volume para líquidos ou gases (l ou L), onde 1 L = 1 dm³ = 10^-3 m³]. A combinación destas unidades coas do SI dará lugar a unidades compostas, que deben ter un uso restrinxido a casos especiais. [Exemplo: Concentración: mol/L].

18.- Cada unidade e cada prefixo ten un só símbolo e este non pode ser alterado. Non se deben usar abreviaturas nin escribir os símbolos en plural, independentemente do valor numérico que os acompañe (o símbolo representa á unidade).

Exemplo: 10 cm³ (e non 10 cc); 30 kg (e non 30 kgrs.); 5 m (e non 5 mts.); 10 t (e non 10 TON).

19.- Todo valor numérico debe expresarse coa súa unidade, incluso cando se repite ou cando se especifica a tolerancia.

Exemplos: 30,0 m ± 0,1 m ; ... das 14 h ás 18 h ...; ...de 35 mm a 40 mm .

20.- O nome completo das unidades SI escríbese con letra minúscula, coa única excepción do grao Celsius. Só se usará maiúscula despois dun punto.

21.- Se un símbolo que contén un prefixo está afectado por un expoñente, este (o expoñente) afecta a toda a unidade.

Exemplos:

1 cm² = (0,01 m)² = 0,000 1 m²

1 ms^-1 = (10^-6 s)^-1 = 10⁶ s^-1

22.- O día está dividido en 24 horas; daquela, as horas deben ser representadas contando desde 00 ata 24. O tempo será expresado usando dúas cifras para expresar o valor numérico das horas, minutos e segundos; estes números estarán separados dos símbolos correspondentes ás unidades por espacios en branco e de acordo coa seguinte orde: hora, minuto, segundo.

Exemplos: 12 h 05 min 30 s ; 00 h 30 min 45 s ; 18 h 00 min 45 s ; 13 h 00 (e non 1 pm, ou 1 da tarde); 06 h 00 (e non 6 am, ou 6 da mañá); 10 h 45 (e non, 10 e 45 am), etc.

23.- Expresarase o ano usando catro cifras, que se escribirán en bloque. Cando non exista risco de confusión, poderán usarse só dúas cifras.

Usaranse dúas cifras para representar os días e meses. Ó escribir unha data completa, farase na orde seguinte: ano, mes, día; usarase un guión para separalos.

Exemplos: 1990 ou 90; 1995 ou 95

15 de outubro de 1990: 1990-10-15 ou 90-10-15

1 de xuño de 2001: 2001-06-01 ou 01-06-01

24.- Nos gráficos, as liñas rectas sinálanse mediante letras minúsculas (a, b, c,...) os puntos, mediante letras maiúsculas (A, B, C,...) e os ángulos usando as letras do alfabeto grego (a, b, g,...)

A

B

C

a

b

c

a